×
Metrik sistemde civata ölçüsü çap (M), diş adımı ve boy olmak üzere üç bileşenden oluşur.
Doğru civata seçimi; bağlantı güvenliği, malzeme uyumu ve montaj kolaylığı açısından kritiktir.
Ölçüyü belirledikten sonra civata ve somun kategorilerini inceleyebilir, toplu alım veya ölçü teyidi için destek alabilirsiniz.
Metrik sistemde her civata, başında "M" harfi bulunan bir sayıyla tanımlanır. Bu "M", "metrik" anlamına gelir ve ardından gelen rakam cıvatanın nominal çapını milimetre cinsinden ifade eder:
Civata ölçüsü yalnızca çaptan ibaret değildir. Tam bir civata tanımı şu bileşenleri içerir:
Bir civata paketinde "M8 × 1,25 × 40" ifadesi görürseniz: 8 mm çap, 1,25 mm diş adımı ve 40 mm boy anlamına gelir. Tüm standart civata ölçülerine civata kategorisindenulaşabilirsiniz.
Aşağıdaki tablo, endüstride ve günlük kullanımda en sık karşılaşılan metrik civata ölçülerini, standart diş adımlarını ve tipik boy aralıklarını özetlemektedir:
Metrik Civata Ölçüleri Karşılaştırma Tablosu
| Ölçü | Çap | Diş Adımı | Boy Aralığı | Yaygın Kullanım |
|---|---|---|---|---|
| M4 | 4 mm | 0,70 mm | 6–50 mm | Elektronik, ince metal levhalar |
| M5 | 5 mm | 0,80 mm | 8–60 mm | Küçük mekanik parçalar, mobilya |
| M6 | 6 mm | 1,00 mm | 10–100 mm | Mobilya, bisiklet, hafif çelik konstrüksiyon |
| M8 | 8 mm | 1,25 mm | 12–150 mm | Otomotiv, makine imalatı, çelik konstrüksiyon |
| M10 | 10 mm | 1,50 mm | 16–200 mm | Ağır makine, köprü, endüstriyel ekipman |
| M12 | 12 mm | 1,75 mm | 20–300 mm | İnşaat, yapısal çelik, ağır sanayi |
| M16 | 16 mm | 2,00 mm | 25–400 mm | Köprüler, yüksek yük taşıyan yapılar |
M6 civata ölçüsü, 6 mm nominal çapı ve 1,00 mm standart diş adımıyla günlük hayatta en çok karşılaşılan boyutlardan biridir. Mobilya montajından bisiklet tamirlerine, hafif alüminyum profillere kadar geniş bir kullanım alanı sunar. 10 mm ile 100 mm arasında değişen boy seçenekleriyle her türlü ince bağlantı işi için uygundur.
M8 civata ölçüsü (8 mm çap, 1,25 mm diş adımı), otomotiv ve makine imalatı sektörlerinin vazgeçilmezi konumundadır. Motor bağlantıları, şanzıman kapakları, panel montajları ve orta yük taşıyan çelik konstrüksiyonlarda yaygın biçimde kullanılır. 12–150 mm boy aralığı, hem ince hem de kalın malzeme bağlantılarında esneklik sağlar.
M10 civata ölçüsü 10 mm çap ve 1,50 mm diş adımına sahiptir. Ağır makine imalatı, endüstriyel ekipman montajı, köprü ve viyadük bağlantı noktaları ile yüksek titreşimli ortamlar için tercih edilir. 16–200 mm arasında geniş bir boy yelpazesi sunar.
M12 ve M16 civata ölçüleri büyük yapısal yükler için tasarlanmıştır. İnşaat sektöründe çelik kolon ve kiriş bağlantılarında, yüksek gerilimli sanayi tesislerinde ve ağır iş makinelerinin kritik eklem noktalarında kullanılır. Bu ölçülerde yüksek mukavemetli (8.8, 10.9, 12.9 sınıfı) civata tercih edilmesi güvenlik açısından büyük önem taşır.
Metrik civata; ISO 68-1 standardına göre tanımlanmış, uluslararası alanda kabul görmüş ölçü sistemini kullanan bağlantı elemanıdır. Türkiye dahil Avrupa ve dünyanın büyük çoğunluğu metrik sistemi kullanmaktadır.
Metrik cıvatalar aşağıdaki standartlara göre sınıflandırılır:
Bu standart numaralarının detaylı açıklaması için DIN standartları rehberimiziinceleyebilirsiniz.
Metrik cıvatalar, dayanım sınıfına göre de ayrılır: 4.6, 5.8, 8.8, 10.9 ve 12.9. Bu sayılar, cıvatanın çekme ve akma dayanımını ifade eder. Örneğin 8.8 sınıfı, 800 N/mm² çekme dayanımını ve minimum %80 akma oranını gösterir. Yapısal uygulamalarda 8.8 ve üzeri tercih edilmelidir.
Doğru civata boyunu belirlemek için şu formülü esas alabilirsiniz:
L (Civata Boyu) = Bağlantı Malzemesi Toplam Kalınlığı + Pulun Kalınlığı + Somunun Yüksekliği + 1–2 Diş Pay
Pratik kurallar:
Örnek hesap: İki adet 5 mm'lik çelik levhayı M8 civata ve somun ile bağlayacaksınız.
Toplam malzeme (10 mm) + rondela (1,5 mm) + M8 somun yüksekliği (6,5 mm) + 2 diş payı (2,5 mm) = 20,5 mm → 25 mm'lik M8 civata seçilir.
Her civata ölçüsüne karşılık gelen standart somun boyutları mevcuttur. Civata ve somun tiplerinin kapsamlı karşılaştırması için civata ve somun çeşitleri rehberimize göz atabilirsiniz.
Civata–Somun Ölçü Uyum Tablosu
| Civata Ölçüsü | Anahtar Genişliği (SW) | Somun Yüksekliği |
|---|---|---|
| M6 | 10 mm | 5,2 mm |
| M8 | 13 mm | 6,8 mm |
| M10 | 17 mm | 8,4 mm |
| M12 | 19 mm | 10,8 mm |
| M16 | 24 mm | 14,8 mm |
Somun seçerken dikkat edilmesi gereken diğer faktörler:
M8 civata; 8 mm nominal çap, 1,25 mm standart (kaba) diş adımına sahip metrik bir cıvatadır. Somun oturum genişliği (anahtar ağzı) 13 mm'dir. Piyasada en yaygın boyları 16 mm, 20 mm, 25 mm, 30 mm, 40 mm ve 50 mm olarak bulunur.
Civata çapını ölçmek için kumpas (dijital veya analog) kullanılması önerilir. Ölçüm, cıvatanın dişsiz gövde bölümünden yapılmalıdır. Dişli bölgede ölçüm yapıldığında değer nominal çaptan küçük çıkabilir; bu yanıltıcı olabilir. Kumpas yoksa somun oturmasına bakarak da yaklaşık çap tahmin edilebilir: M6 için 10 mm anahtar, M8 için 13 mm anahtar kullanılır.
M10 civata ölçüsü; endüstriyel ekipman montajları, ağır makine gövde bağlantıları, köprü ve çelik yapı iskelet sistemleri, tarım makineleri ve iş makinesi şasi bağlantılarında yaygın olarak kullanılır. 10 mm çapı ve yüksek diş temas yüzeyi sayesinde yüksek tork ve titreşim altında bile güvenli bağlantı sağlar.
Kaba diş (standart) civata, genel amaçlı kullanım için optimize edilmiştir; hızlı montaj ve söküm avantajı sunar. İnce diş civata ise daha küçük diş adımına sahip olduğundan daha yüksek titreşim direnci ve daha hassas tork kontrolü sağlar; otomotiv ve havacılık sektörlerinde tercih edilir.
Dış mekân, nemli ortam veya kimyasal temasın söz konusu olduğu uygulamalarda A2 veya A4 paslanmaz çelik civata tercih edilmelidir. İç mekân uygulamaları ve kuru ortamlar için ekonomik çinko kaplı (galvanizli) cıvatalar yeterlidir. Deniz suyu veya asidik ortamlar için mutlaka A4 (316) paslanmaz seçilmelidir. Paslanmaz civata ve bağlantı elemanı seçeneklerine inox ürünler kategorisinden bakabilir, detaylı karşılaştırma için paslanmaz vida ve civata rehberimiziinceleyebilirsiniz.
Ölçüyü ve kullanım alanını belirledikten sonra uygun civata, somun veya paslanmaz ürünleri karşılaştırabilirsiniz. Toplu alım, ölçü teyidi veya özel ürün ihtiyacı için WhatsApp üzerinden destek alabilirsiniz.
Tuğra Hırdavat © 2026 Tüm Hakları Saklıdır.
0
)
