Anahtarlar ve lokma takımları; somun, civata ve farklı baş profillerine sahip bağlantı elemanlarını sıkmak veya gevşetmek için kullanılır. Uygun anahtar seçilirken yalnızca bağlantının yaklaşık büyüklüğüne bakılmaz. Ağız ölçüsü, bağlantı profili, çalışma alanı, uygulanacak kuvvet ve kullanılacak yardımcı parçalar birlikte değerlendirilmelidir.
Tuğra Hırdavat anahtarlar ve lokma takımları kategorisinde lokma anahtarları, Alyan ve Allen anahtarları, iki ağız anahtarlar, kombine anahtarlar, yıldız anahtarlar, boru anahtarları, kovan anahtarlar, bijon anahtarları ve kurbağacık anahtarları bulunur.
Anahtar türleri birbirine benzese de bağlantıya erişim biçimleri ve kavrama yüzeyleri farklıdır. Düzenli olarak aynı ölçüde somun ve civatayla çalışan kullanıcılar sabit ölçülü anahtarları değerlendirebilir. Farklı ölçülerle çalışan kullanıcılar için takım seçenekleri veya uygun çene aralığına sahip ayarlı anahtarlar daha işlevsel olabilir.
| İşlem veya bağlantı | Öncelikli anahtar türü | Kontrol edilmesi gereken |
|---|---|---|
| Altı köşe somun ve civata | Lokma, kombine, yıldız veya iki ağız anahtar | Anahtar ağzının bağlantı ölçüsüne tam oturması |
| İçten altıgen yuvalı bağlantı | Alyan veya Allen anahtarı | Metrik veya SAE ölçüsü, kısa, uzun ya da T saplı yapı |
| Dar alandaki somun ve civata | Lokma sistemi, yıldız anahtar veya cırcırlı kombine anahtar | Erişim açısı, kol mesafesi ve bağlantı ölçüsü |
| Farklı ölçülerde genel bakım | Kurbağacık anahtarı veya anahtar takımı | Çene açıklığı ve bağlantıya boşluksuz oturma |
| Boru ve tesisat bağlantıları | Maşalı, zincirli veya ağır tip boru anahtarı | Boru çapı, anahtar kapasitesi ve bağlantının yüzeyi |
| Araç tekerlek bağlantıları | Bijon anahtarı | Bijon ölçüsü ve anahtar üzerindeki ağız ölçüleri |
| Derin veya çevresi kapalı bağlantı | Kovan anahtar veya uygun lokma | Bağlantının derinliği, ölçüsü ve erişim alanı |
Lokma sistemi; bağlantının üzerine geçen lokma ile cırcır kolu, uzatma, mafsal veya benzeri yardımcı parçaların birlikte kullanılmasına dayanır. Lokma seçerken iki ayrı ölçü kontrol edilmelidir. Birinci ölçü, lokmanın somun veya civataya oturan ağız ölçüsüdür. İkinci ölçü ise lokmanın cırcır veya kola bağlandığı kare sürücü ölçüsüdür.
Örneğin 17 mm bir lokmadaki “17 mm” bağlantının ağız ölçüsünü, “1/2 inç” ifadesi ise lokmanın bağlanacağı kare sürücüyü belirtir. Lokmanın ağız ölçüsü doğru olsa bile cırcır bağlantısı farklıysa parçalar doğrudan birlikte kullanılamaz. Bu nedenle lokma, cırcır, uzatma ve mafsal seçimi tek sistem olarak yapılmalıdır.
| Kontrol noktası | Ne anlama gelir? | Yanlış seçimde ne olur? |
|---|---|---|
| Lokma ağız ölçüsü | Somun veya civataya oturan bölümün ölçüsüdür | Lokma bağlantıya oturmaz veya boşluk yapar |
| Kare sürücü ölçüsü | Lokma ile cırcır, kol veya uzatma arasındaki bağlantıdır | Lokma ve kol doğrudan birleştirilemez |
| Kısa veya uzun lokma | Bağlantının konumu ve erişim derinliğine göre seçilir | Bağlantıya erişilemez veya çevredeki parçalar çalışmayı engeller |
| Tekli lokma veya takım | Kullanılacak ölçü çeşitliliğini belirler | Gerekli ölçü takımda bulunmayabilir veya kullanılmayacak parçalar alınabilir |
Düzenli olarak tek ölçüyle çalışan kullanıcılar tekli lokmaları tercih edebilir. Farklı ölçülerde bakım, montaj veya servis işi yapan kullanıcılar ise takım içeriğini kontrol ederek lokma takımlarını değerlendirebilir. Parça sayısından önce ihtiyaç duyulan lokma ölçülerinin ve yardımcı parçaların sette bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.
Alyan ve Allen anahtarları, içten altıgen yuvalı vida ve civatalarda kullanılır. Ürün seçerken bağlantı yuvasının ölçüsüyle anahtar ölçüsü aynı olmalıdır. Küçük gelen anahtar yuva içinde boşluk yapabilir; büyük gelen anahtar ise bağlantıya yerleşmez.
Katalogda kısa boy, uzun boy, T saplı, tekli ve takım halinde Allen anahtarları bulunur. Uzun boy ürünler erişimin sınırlı olduğu bağlantılarda değerlendirilebilir. T saplı ürünlerde tutuş biçimi farklıdır. Kısa boy ürünler ise çalışma alanına ve bağlantının konumuna göre tercih edilebilir.
Metrik ve SAE ölçüler birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Birbirine yakın görünen iki ölçü bağlantıya tam oturmayabilir. Ayrıca Torx bağlantılar yıldız biçimli farklı bir profile sahiptir; Torx ölçülü bir ürün, içten altıgen Allen bağlantısında kullanılmamalıdır.
İki ağız anahtarların iki ucunda genellikle farklı ölçülerde açık ağız bulunur. Bağlantıya yandan ulaşılabildiği işlerde kullanılabilir. Yıldız anahtarlarda bağlantıyı çevreleyen kapalı ağız yapısı bulunur. Kombine anahtarlarda ise aynı ölçü için bir açık ağız ve bir yıldız ağız bir arada sunulur.
| Anahtar tipi | Yapısı | Tercih edilebilecek durum |
|---|---|---|
| İki ağız anahtar | İki ucunda açık ağız bulunur | Bağlantıya yandan erişilen ve iki farklı ölçünün gerektiği işler |
| Yıldız anahtar | İki ucunda kapalı yıldız ağız bulunabilir | Anahtarın bağlantının çevresine yerleşebildiği uygulamalar |
| Kombine anahtar | Aynı ölçüde açık ve yıldız ağız bulunur | Tek ölçüde iki farklı erişim biçiminin gerektiği işler |
| Cırcırlı kombine anahtar | Yıldız tarafında cırcır mekanizması bulunur | Anahtarı her dönüşte bağlantıdan çıkarmadan çalışmanın istendiği alanlar |
Hangi yapının daha uygun olduğu bağlantının çevresindeki boşluğa ve çalışma açısına bağlıdır. Açık ağız, bağlantıya yandan erişim sağlar. Yıldız ağız ise bağlantının çevresine yerleşmek için yeterli alan gerektirir. Cırcırlı yapı seri çalışma sağlayabilir ancak ölçü ve dönüş yönü ürün özelliklerinden kontrol edilmelidir.
Kurbağacık anahtarında hareketli çene sayesinde farklı ölçülerde bağlantılar kavranabilir. Bu yapı, birden fazla sabit anahtar ölçüsünün bulunmadığı genel bakım ve montaj işlerinde kullanılabilir. Ancak ayarlı olması, her bağlantıda sabit ölçülü anahtar kadar uygun olduğu anlamına gelmez.
Seçim sırasında anahtarın toplam uzunluğu kadar erişebildiği çene açıklığı da kontrol edilmelidir. Çene bağlantıya mümkün olduğunca boşluksuz yerleştirilmelidir. Çene tam ayarlanmadan kuvvet uygulanması, somun veya civata köşelerinin zarar görmesine neden olabilir.
Boru anahtarları ile kurbağacık anahtarları aynı ürün değildir. Kurbağacık anahtarları çoğunlukla düz yüzeyli somun ve civata bağlantılarına göre değerlendirilirken boru anahtarları boru ve tesisat bağlantılarını kavramaya yönelik çene yapılarına sahiptir.
Katalogda maşalı, zincirli ve ağır tip boru anahtarları bulunur. Seçim sırasında ürünün belirtilen boru kapasitesi, anahtar uzunluğu ve çalışılacak bağlantının yapısı kontrol edilmelidir. Hassas veya kaplamalı yüzeylerde çene izine karşı yüzeyin korunması ayrıca değerlendirilmelidir.
Kovan anahtarlar, bağlantının çevresine üstten erişilebildiği ve anahtar gövdesinin bağlantı üzerine geçmesinin gerektiği işlerde kullanılabilir. Katalogda iki ucunda farklı ölçüler bulunan kovan anahtarlar ve set seçenekleri yer alır.
Kovan anahtar seçiminde iki uçtaki ölçüler, anahtarın uzunluğu ve bağlantının çevresindeki çalışma alanı kontrol edilmelidir. Derin bölgelerde yalnızca ağız ölçüsünün doğru olması yeterli değildir; anahtar gövdesinin bağlantıya erişebilmesi gerekir.
Bijon anahtarları araç tekerleklerinde kullanılan bijon bağlantılarını sökmek veya sıkmak için değerlendirilir. Seçilecek anahtarın ağız ölçüsü, araçtaki bijon ölçüsüyle uyumlu olmalıdır. Katalogda çift ağızlı, istavroz ve katlanır dört ağızlı bijon anahtarları bulunur.
Bir anahtar üzerinde birden fazla ağız bulunması bütün araçlarla uyumlu olduğu anlamına gelmez. Ürün üzerindeki 17, 19, 21, 22, 24 veya 27 mm gibi ölçüler araçtaki gerçek bijon ölçüsüyle karşılaştırılmalıdır. Tekerlek bağlantılarının son sıkma işlemi, araç veya bağlantı üreticisinin belirttiği tork değerine göre uygun ekipmanla yapılmalıdır.
Tek bir makine, bağlantı veya ölçü üzerinde düzenli çalışan kullanıcılar için tekli anahtar almak yeterli olabilir. Farklı ölçülerde bağlantılarla çalışan servisler, atölyeler ve bakım ekipleri ise takım seçeneklerini değerlendirebilir.
| Kullanım biçimi | Daha uygun seçenek | Kontrol noktası |
|---|---|---|
| Aynı ölçüde tekrarlanan iş | Tekli anahtar veya lokma | Doğru ağız ve bağlantı ölçüsü |
| Farklı ölçülerde bakım ve montaj | Anahtar veya lokma takımı | İhtiyaç duyulan ölçülerin sette bulunması |
| Sahada taşınacak temel ekipman | İşe göre seçilmiş sınırlı takım | Gereksiz parça yerine sık kullanılan ölçüler |
| Yeni takım çantası oluşturma | Kapsamlı takım ve eksik ölçüler için tekli ürünler | Takım içeriği, ölçü sistemi ve yardımcı parçalar |
Altı köşe somun, içten altıgen Allen bağlantı ve Torx bağlantı aynı profile sahip değildir. Aletin ucu veya ağzı bağlantının biçimine uygun olmalıdır.
Anahtar veya lokma ölçüsü bağlantıya tam oturmalıdır. Yakın görünen farklı ölçülerin zorla kullanılması bağlantı köşelerine zarar verebilir.
Milimetre ve inç ölçülü ürünler ayrı ölçü sistemleridir. Kullanılacak bağlantının sistemi bilinmeden yalnızca görsel büyüklüğe göre seçim yapılmamalıdır.
Anahtar uzunluğu erişim alanını, tutuşu ve uygulanabilen kuvveti etkiler. Daha uzun anahtar her iş için otomatik olarak daha doğru değildir. Bağlantının izin verdiği tork ve çalışma alanı birlikte değerlendirilmelidir.
Takımlarda toplam parça sayısından önce gerekli ölçülerin bulunması önemlidir. Lokma takımında lokmalarla birlikte cırcır, uzatma, mafsal ve adaptör gibi parçaların bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.
Anahtar ve lokma takımı fiyatları; ürün türüne, ölçüsüne, tekli veya takım halinde sunulmasına, takım içindeki parça sayısına, cırcır mekanizmasına, yardımcı parçalara, üretim yapısına ve markaya göre değişebilir.
Fiyat karşılaştırması yapılırken yalnızca parça sayısına bakılmamalıdır. İhtiyaç duyulan ölçülerin bulunması, lokma bağlantılarının mevcut cırcır ve kollarla uyumlu olması ve ürünün yapılacak işe uygun olması daha doğru bir karşılaştırma sağlar.
Bu değer lokmanın cırcır, kol veya uzatma parçasına bağlandığı kare sürücü ölçüsünü ifade eder. Somun üzerine geçen ağız ölçüsünden farklıdır. Lokma ile kullanılacak kolun sürücü ölçüsü uyumlu olmalıdır.
Lokmanın kendisi de 1/2 inç kare sürücüye sahipse doğrudan takılabilir. Lokma 1/4 veya 3/8 inç bağlantılıysa uygun bağlantı veya adaptör olmadan doğrudan takılamaz.
Türkiye’de Alyan ve Allen ifadeleri çoğunlukla içten altıgen bağlantılar için kullanılan aynı anahtar grubunu anlatır. Seçimde bağlantının metrik veya SAE ölçüsü ayrıca kontrol edilmelidir.
Kullanılmamalıdır. Torx yıldız biçimli, Alyan ise içten altıgen bir profile sahiptir. Profil veya ölçü uyumsuzluğu bağlantı yuvasına ve anahtara zarar verebilir.
Kombine anahtarın bir ucunda açık ağız, diğer ucunda aynı ölçüde yıldız ağız bulunur. Böylece aynı bağlantı ölçüsünde iki farklı erişim biçimi kullanılabilir.
Uygun çene kapasitesi bulunduğunda farklı ölçülerde bağlantılarda kullanılabilir. Ancak çenenin bağlantıya tam ayarlanması gerekir. Düzenli olarak aynı ölçüyle çalışılan işlerde doğru ölçülü sabit anahtar daha doğrudan bir seçim olabilir.
Araç modeli tek başına yeterli olmayabilir. Araçtaki gerçek bijon ölçüsü kontrol edilmeli ve anahtar üzerindeki ağız ölçüsüyle karşılaştırılmalıdır.
Parça sayısı kapsam hakkında fikir verir ancak tek başına seçim kriteri değildir. İhtiyaç duyulan lokmaların, kare sürücü ölçülerinin ve yardımcı parçaların sette bulunması daha önemlidir.
Somun, civata veya bağlantı yuvasının profilini ve ölçüsünü belirledikten sonra tekli anahtarları, lokmaları ve takım seçeneklerini karşılaştırabilirsiniz. Çalışma alanına uygun anahtar türünü seçerek ürünleri inceleyin ve ihtiyacınıza uygun seçeneği sepetinize ekleyin.
0
)