×
Bir proje için doğru civata boyutunu seçmek, hem güvenlik hem de verimlilik açısından kritik bir adımdır. Yanlış ölçüdeki bir civata; bağlantı noktasında gevşeme, malzeme hasarı ve hatta ciddi iş kazalarına neden olabilir. Bu kapsamlı rehberde, civata ölçüleri konusunda bilmeniz gereken her şeyi ölçü sistemlerinden pratik seçim kriterlerine kadar sade ve anlaşılır bir dille açıklıyoruz.
Metrik sistemde her civata, başında "M" harfi bulunan bir sayıyla tanımlanır. Bu "M", "metrik" anlamına gelir ve ardından gelen rakam cıvatanın nominal çapını milimetre cinsinden ifade eder. Yani:
•M6 = 6 mm nominal çaplı civata
•M8 = 8 mm nominal çaplı civata
•M10 = 10 mm nominal çaplı civata
•M12 = 12 mm nominal çaplı civata
Civata ölçüsü yalnızca çaptan ibaret değildir. Tam bir civata tanımı şu bileşenleri içerir:
Çap (d): Cıvatanın gövde çapı. M8 için bu değer 8 mm'dir.
Diş Adımı (p): Birbirini izleyen iki diş arasındaki mesafe. Standart (kaba) diş için M8'de 1,25 mm'dir.
Boy (L): Cıvatanın başının alt yüzeyi ile ucu arasındaki mesafe. Örneğin M8x30, 30 mm boyunda bir M8 cıvatadır.
Bir civata paketi üzerinde "M8 x 1,25 x 40" gibi bir ifade görürseniz: 8 mm çap, 1,25 mm diş adımı ve 40 mm boy anlamına gelir. Civata ölçüleri ile ilgili ürünlere Tuğra Hırdavat /civata kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Aşağıdaki tablo, endüstride ve günlük kullanımda en sık karşılaşılan metrik civata ölçülerini, standart diş adımlarını ve tipik boy aralıklarını özetlemektedir:
Ölçü | Çap (mm) | Diş Aralığı (mm) | Tipik Boy Aralığı | Yaygın Kullanım Alanı |
M4 | 4 mm | 0,70 mm | 6 – 50 mm | Elektronik, ince metal levhalar |
M5 | 5 mm | 0,80 mm | 8 – 60 mm | Küçük mekanik parçalar, mobilya |
M6 | 6 mm | 1,00 mm | 10 – 100 mm | Mobilya, bisiklet, hafif çelik konstrüksiyon |
M8 | 8 mm | 1,25 mm | 12 – 150 mm | Otomotiv, makine imalatı, çelik konstrüksiyon |
M10 | 10 mm | 1,50 mm | 16 – 200 mm | Ağır makine, köprü, endüstriyel ekipman |
M12 | 12 mm | 1,75 mm | 20 – 300 mm | İnşaat, yapısal çelik, ağır sanayi |
M16 | 16 mm | 2,00 mm | 25 – 400 mm | Köprüler, yüksek yük taşıyan yapılar |
M6 civata ölçüsü, 6 mm nominal çapı ve 1,00 mm standart diş adımıyla günlük hayatta en çok karşılaşılan boyutlardan biridir. Mobilya montajından bisiklet tamirlerine, hafif alüminyum profillere kadar geniş bir kullanım alanı sunar. 10 mm ile 100 mm arasında değişen boy seçenekleriyle her türlü ince bağlantı işi için uygundur.
M8 civata ölçüsü (8 mm çap, 1,25 mm diş adımı), otomotiv ve makine imalatı sektörlerinin vazgeçilmezi konumundadır. Motor bağlantıları, şanzıman kapakları, panel montajları ve orta yük taşıyan çelik konstrüksiyonlarda yaygın biçimde kullanılır. 12 – 150 mm boy aralığı, hem ince hem de kalın malzeme bağlantılarında esneklik sağlar.
M10 civata ölçüsü 10 mm çap ve 1,50 mm diş adımına sahiptir. Ağır makine imalatı, endüstriyel ekipman montajı, köprü ve viyadük bağlantı noktaları ile yüksek titreşimli ortamlar için tercih edilir. 16 – 200 mm arasında geniş bir boy yelpazesi sunar.
M12 ve M16 civata ölçüleri büyük yapısal yükler için tasarlanmıştır. İnşaat sektöründe çelik kolon ve kiriş bağlantılarında, yüksek gerilimli sanayi tesislerinde ve ağır iş makinelerinin kritik eklem noktalarında kullanılır. Bu ölçülerde yüksek mukavemetli (8.8, 10.9, 12.9 sınıfı) civata tercih edilmesi güvenlik açısından büyük önem taşır.
Metrik civata; ISO 68-1 standardına göre tanımlanmış, uluslararası alanda kabul görmüş ölçü sistemini kullanan bağlantı elemanıdır. Türkiye dahil Avrupa ve dünyanın büyük çoğunluğu metrik sistemi kullanmaktadır.
Metrik cıvatalar, aşağıdaki standartlara göre sınıflandırılır:
ISO 4014 / DIN 931: Kısmen dişli altı köşe başlı cıvatalar
ISO 4017 / DIN 933: Tamamen dişli altı köşe başlı cıvatalar
ISO 4762 / DIN 912: Silindir başlı Allen (iç altı köşe) cıvatalar
ISO 7380: Yuvarlak başlı Allen cıvatalar
Metrik cıvatalar, dayanım sınıfına göre de ayrılır: 4.6, 5.8, 8.8, 10.9 ve 12.9. Bu sayılar, cıvatanın çekme ve akma dayanımını ifade eder. Örneğin 8.8 sınıfı, 800 N/mm² çekme dayanımını ve minimum %80 akma oranını gösterir. Yapısal uygulamalarda 8.8 ve üzeri tercih edilmelidir.
Doğru civata boyunu belirlemek için şu formülü esas alabilirsiniz:
L (Civata Boyu) = Bağlantı Malzemesi Toplam Kalınlığı + Pulun Kalınlığı + Somunun Yüksekliği + 1–2 Diş Pay
Pratik kurallar:
•Somun ile bağlantı yapıyorsanız, cıvatanın somunun ötesine en az 1–2 diş (yaklaşık 2–3 mm) çıkması gerekir.
•Kör deliğe (vidalı deliğe) bağlantı yapıyorsanız, delikteki diş boyu en az civata çapının 1,5 katı olmalıdır. M8 için bu değer 12 mm'dir.
•Titreşimli ortamlarda kilit somunları veya yaylı rondelalar kullanarak civata boyunu buna göre hesaplayın.
•Alüminyum gibi yumuşak metallere bağlantı yaparken daha uzun cıvata seçerek daha fazla diş teması sağlayın.
Örnek hesap: İki adet 5 mm'lik çelik levhayı M8 civata ve somun ile bağlayacaksınız. Toplam malzeme kalınlığı 10 mm, M8 somun yüksekliği ~6,5 mm, standart rondela kalınlığı ~1,5 mm ve 2 diş payı ~2,5 mm. Gereken civata boyu: 10 + 1,5 + 6,5 + 2,5 = 20,5 mm → 25 mm'lik M8 civata seçilir.
Her civata ölçüsüne karşılık gelen standart somun boyutları mevcuttur. Doğru somun seçimi, hem montaj kolaylığı hem de bağlantı güvenliği açısından kritiktir. Aşağıdaki tablo, en yaygın civata ölçüleri için uyumlu somun boyutlarını göstermektedir:
Civata Ölçüsü | Somun Anahtar Genişliği (SW) | Somun Yüksekliği |
M6 | 10 mm | 5,2 mm |
M8 | 13 mm | 6,8 mm |
M10 | 17 mm | 8,4 mm |
M12 | 19 mm | 10,8 mm |
M16 | 24 mm | 14,8 mm |
Somun seçerken dikkat edilmesi gereken diğer faktörler:
Malzeme uyumu: Galvanizli civata ile galvanizli somun, paslanmaz çelik civata ile paslanmaz somun kullanın. Farklı metallerin teması galvanik korozyona yol açabilir.
Dayanım sınıfı eşleştirme: 8.8 sınıfı civata ile 8 sınıfı veya üzeri somun kullanılmalıdır. Zayıf somun, yüksek tork uygulamalarında sürtünme kaybına neden olur.
Kilitleme somunu: Titreşimli ortamlarda nylock (naylon ekli) somunlar bağlantının gevşemesini önler.
Tuğra Hırdavat /somun kategorisinde tüm standart ve özel somun ölçülerine ulaşabilir, civata ile eşleşen ürünleri kolayca bulabilirsiniz.
M8 civata; 8 mm nominal çap, 1,25 mm standart (kaba) diş adımına sahip metrik bir cıvatadır. Somun oturum genişliği (anahtar ağzı) 13 mm'dir. Piyasada en yaygın boyları 16 mm, 20 mm, 25 mm, 30 mm, 40 mm ve 50 mm olarak bulunur. Otomotiv, makine ve yapı sektörlerinde en çok tercih edilen civata ölçülerinden biridir.
Civata çapını ölçmek için kumpas (dijital veya analog) kullanılması önerilir. Ölçüm, cıvatanın dişsiz gövde bölümünden yapılmalıdır. Dişli bölgede ölçüm yapıldığında ölçüm değeri nominal çaptan küçük çıkabilir; bu yanıltıcı olabilir. Kumpas yoksa vida anahtarı (ring/açık ağız anahtarı) seti ile somun oturmasına bakarak da yaklaşık çap tahmin edilebilir: M6 için 10 mm anahtar, M8 için 13 mm anahtar kullanılır.
M10 civata ölçüsü; endüstriyel ekipman montajları, ağır makine gövde bağlantıları, köprü ve çelik yapı iskelet sistemleri, tarım makineleri ve iş makinesi şasi bağlantılarında yaygın olarak kullanılır. 10 mm çapı ve yüksek diş temas yüzeyi sayesinde yüksek tork ve titreşim altında bile güvenli bağlantı sağlar.
Kaba diş (standart) civata, genel amaçlı kullanım için optimize edilmiştir; hızlı montaj ve söküm avantajı sunar. İnce diş civata ise daha küçük diş adımına sahip olduğundan daha yüksek titreşim direnci ve daha hassas tork kontrolü sağlar; otomotiv ve havacılık sektörlerinde tercih edilir. Aynı metrik ölçü hem kaba (UNC benzeri) hem ince (UNF benzeri) diş adımında üretilebilir.
Dış mekân, nemli ortam veya kimyasal temasın söz konusu olduğu uygulamalarda A2 veya A4 paslanmaz çelik civata tercih edilmelidir. İç mekân uygulamaları ve kuru ortamlar için ekonomik çinko kaplı (galvanizli) cıvatalar yeterlidir. Deniz suyu veya asidik ortamlar için mutlaka A4 (316) paslanmaz seçilmelidir.
Tuğra Hırdavat ile Doğru Civata Ölçüsünü Hemen Bulun
Doğru civata ölçüsünü seçmek artık çok daha kolay. Tuğra Hırdavat olarak M4'ten M24'e kadar geniş bir civata yelpazemizle her ölçek ve sektörden müşterilerimize hizmet veriyoruz. Yüksek mukavemetli yapısal cıvatalardan ince hassas mekanik cıvatalara, paslanmaz çelik seçeneklerden sıcak daldırma galvanizlilere kadar ihtiyacınız olan her ürünü tek platformda bulabilirsiniz.
•Geniş civata ürün yelpazemiz için /civata kategorimizi ziyaret edin
•Uyumlu somun ve rondela ürünleri için /somun kategorimize göz atın
•Teknik destek veya toplu sipariş için uzman ekibimizle iletişime geçin
Tuğra Hırdavat — Kaliteli Bağlantı Elemanlarında Güvenilir Adresiniz
14.03.2026
Tuğra Hırdavat © 2026 Tüm Hakları Saklıdır.
0
)
